تبلیغات
بهداشت محیط زیست - اعتیاد
زمین پاک و سالم=زندگی سالم
كم پیش می‌آید، میان متولیان درمان اعتیاد در سازمان‌های دولتی و غیردولتی بحثی درباره مشكلات معتادان باشد و نام دكتر آذرخش مكری یا نظراتش در این حوزه یكی دوبار تكرار نشود.

17‌سال‌كار در حوزه درمان اعتیاد، مكری را به ایده‌هایی نو در این زمینه رسانده است و به همین دلیل معاون آموزش مركز ملی مطالعات اعتیاد درباره فرآیند درمان معتادان و شیوه برخورد با آنها نظراتی را مطرح می‌كند كه هنوز هم برخی درمانگران سنتی اعتیاد برخلاف آنها عمل می‌كنند.

این روانپزشك و عضو هیات علمی دانشگاه تهران با روش‌های قهری برای وادار كردن معتادان به ترك مخالف است، اما راهكارهای بهتری را سراغ دارد كه معتادان را با پای خودشان به مراكز درمانی می‌كشاند.

تاكنون چند بار در تحریریه با تماس‌هایی از مردم مواجه شده‌ام كه می‌گویند به اعتیاد یكی از اعضای خانواده‌شان پی برده‌اند، اما نمی‌دانند چگونه باید با معتادشان برخورد كنند.

در طول سال‌های فعالیتم در حوزه اعتیاد متوجه شده‌ام كه یكسری سوءتفاهم در حوزه درمان اعتیاد وجود دارد؛ سوءتفاهم‌هایی كه درمان را ناموفق می‌كند. برای نمونه خیلی از خانواده‌های معتادان گمان می‌كنند با پدیده‌ای واحد در برخورد با اعتیاد روبه‌رو هستند، اما این گونه نیست.

یك بیماری را تصور كنید مثلا رماتیسم، سرطان روده یا سكته قلبی، این بیماری‌ها تا حد زیادی ماهیت و نمودی معین دارد و شیوه درمانشان هم تا حد زیادی مشخص است، اما اعتیاد، هزاران نمود دارد. هر معتادی یك نوع درمان دارد. برای نمونه در یكی درمان افسردگی اهمیت بیشتری دارد و در دیگری پزشك ابتدا باید برای كاهش اضطراب بیمار كاری كند، یك معتاد ممكن است مشكل وسوسه‌اش آنقدر شدید باشد كه بیشتر باید برای آن كاری كرد و در معتادی دیگر شاید مشكلات جسمی بیشتر نمود پیدا كرده باشد.

بنابراین ما در برخورد با اعتیاد با پدیده واحدی مواجه نیستیم بلكه با یك مجموعه متنوع روبه‌روییم. نكته دیگر این است كه فرآیند اعتیاد در طول عمرش شكل‌های مختلفی را از خود نشان می‌دهد و سیری را طی می‌كند كه در آن مدام ماهیتش تغییر می‌كند. پرسش درباره این كه با اعتیاد چگونه باید برخورد كنیم مثل این است كه بپرسیم با كودك چگونه باید رفتار كنیم!

در حالی كه همه می‌دانیم نیاز نوزاد چند ماهه سالم با بچه نارس فرق می‌كند. نیاز نوزاد تازه به دنیا آمده با نیاز كودك یك ساله متفاوت است. نیازهای كودك یك‌ساله قابل مقایسه با كودك هفت ساله نیست.

در واقع امكان دارد كسی كه در مراحل اولیه اعتیاد است فرقی با من و شما نداشته باشد و حتی گاهی اوقات از من و شما هم روحیه بهتری دارد. در این مرحله معتاد هنوز آسیبی از مصرف مواد مخدر ندیده است. این كه با چنین معتادی چگونه برخورد كنیم زمین تا آسمان با شیوه برخورد با معتادی كه 10 سال سابقه اعتیاد داشته، بارها دستگیر شده، چند بار اقدام به خودكشی كرده و حالا هم می‌گوید نمی‌تواند مواد مخدر را كنار بگذارد، متفاوت است. پس مهم است كه وقتی حرف از اعتیاد می‌شود بدانیم از كدام مرحله‌اش سخن می‌گوییم.

اما من هنوز پاسخ پرسشم را نگرفته‌ام. خانواده‌ای كه باخبر شده است یكی از اعضایش مواد مخدر مصرف می‌كند، چگونه باید نسبت به او واكنش نشان بدهد؟

رفتار با معتاد یك چارچوب دقیق دارد. اولین گام این كه خانواده توجه كند به غیر از پیدا كردن ماده مخدر در محیط زندگی فرد، چه تغییراتی در او مشاهده می‌كند. هرگونه تغییری مهم است. برای مثال آیا ساعت خوابش تغییر كرده؟ آیا روحیه‌اش عوض شده؟ انرژی‌اش كم یا زیاد شده؟ آیا بهتر یا بدتر به فعالیت‌های روزمره‌اش می‌رسد؟ مثلا اگر محصل است آیا ناگهان وضع تحصیلی‌اش خوب یا بد شده است؟ به طور كلی منظورم این است كه خانواده باید هرگونه تغییر فراگیری را در معتاد بررسی كند حتی آنچه به ظاهر به مواد مخدر ربطی ندارد.

از صحبت‌های شما این طور برداشت كردم كه احتمال دارد این تغییرات همیشه در ظاهر منفی نباشد، این طور نیست؟

بله. ممكن است این تغییرات ظاهرا و در مراحل اولیه اعتیاد مثبت باشد مثلا خانواده مشاهده می‌كند فرد ناگهان بخشنده و دست و دلباز شده، رفتارش از پیش ملایم‌تر شده، سحرخیز شده یا دیرتر خسته می‌شود یا حجم عضلات و توانایی بدنی­‌اش ناگهان زیاد شده است.

آیا خانواده باید به معتاد نشان بدهند كه متوجه تغییراتش شده است؟

گام دوم این است كه اعضای خانواده ، ‌بیمار را بدون تمسخر، سرزنش، تهمت و لفافه با آنچه خانواده را نگران كرده، رو‌به‌رو كنند. مثلا از او بپرسند «این پودر سفید كه در خانه پیدا شده چیست» یا «ما در میز كار شما ، فندك و سنجاق قفلی پیدا كرده‌ایم و می‌خواهیم برایمان توضیح بدهی كه این وسایل چه كاربردی دارد؟» یا «چند روز قبل وقتی اتاقت را ترك كردی پر از دود بود. لطفا توضیح بده كه در اتاقت چه كار می‌كردی؟»

همزمان كه اعضای خانواده درباره نشانه‌های ظاهری كوچك از معتاد می‌پرسند باید درباره تغییرات فراگیر هم در زندگی‌اش سوال كنند مثلا «چرا در سه ماه اخیر، درآمد تو كم شده است؟» یا «چرا بتازگی نظم زندگی‌ات به هم خورده است؟» یا «تو هرگز با پدر و مادرت بد رفتاری نمی‌كردی، چرا تازگی با آنها بد برخورد می‌كنی؟»

توجه كنید كه باید بیان مسائل در شرایطی صمیمی و جو روانی آرام باشد، حتی بهتر است از پیش برنامه‌ریزی شده باشد مثلا اعضای خانواده به معتاد بگویند «ما می‌خواهیم پس‌فردا با تو صحبت كنیم.» بهتر است كه چند نفر با هم در این باره با او صحبت كنند.

مشاور یا روان‌شناس هم باید در این جلسه شركت كند؟

نه، در این مرحله باید نزدیكان و اعضای خانواده حضور داشته باشند.

اما معتادها در پاسخ به همه این پرسش‌ها دروغ می‌گویند. این طور نیست؟

وقتی پرسش‌ها را مطرح می‌كنید چند سناریو وجود دارد. سناریوی بسیار خوشبینانه این است كه معتاد تائید می‌كند رفتارش تغییر كرده و دلیلش این است كه او گرفتار مواد مخدر شده است. این رفتار از معتادانی سر می‌زند كه در مرحله میانی اعتیاد هستند. البته این رفتار معتاد در صورتی است كه بیان مسائل و مشكلات از زبان خانواده در جوی بسیار صمیمی و آرام رخ بدهد.

سناریوی بدبینانه این است كه معتاد همه ماجرا را انكار می‌كند، اما خواهش می‌كنم این باور را اصلاح كنید كه معتاد ذاتا دروغگو و شرور است. دروغگویی معتاد در این موقعیت حاصل یك فرآیند ساده است؛ مواد مخدر برای او لذتبخش است و او دوستش دارد و در مقابل، خانواده می‌خواهد آن را از او بگیرد.

پس چگونه معتاد را وادار كنند به اعتیادش اعتراف كند؟

در بازجویی اداره آگاهی لازم است یك مجرم اعتراف كند، مثلا كسی كه قتل انجام داده یا سرقت كرده باید جرمش را تائید كند، اما در نظام برخورد با معتاد ، هدف خانواده‌ها اعتراف گرفتن از معتاد نیست، بلكه هدف ترغیب معتاد به تغییر رفتار است.

اگر او به اعتیادش اعتراف نكند چگونه می‌شود به تغییر رفتار ترغیبش كرد؟

برخلاف این كه برخی مردم تصور می‌كنند معتادها سود و ضررشان را تشخیص نمی‌دهند و هیچ چیز بر آنها اثر ندارد، خانواده‌ها می‌توانند در سناریوی بدخیم اعتیاد با استفاده از روش‌هایی سنجیده، معتاد را وادار به ترك كنند.

آذرخش مكری: در نظام برخورد با معتاد هدف خانواده اعتراف‌گرفتن از معتاد درباره اعتیادش نیست بلكه هدف ترغیب معتاد به تغییر رفتار است

مرحله نخست این است كه آنها به معتاد بگویند دقیقا از او چه انتظاری دارند. این كه بگویند می‌خواهیم آدم سابق شوی، مبهم است. آنها دقیقا باید تعیین‌كنند‌ مایلند كدام بخش‌های زندگی معتاد بازسازی شود. مثلا بگویند «می‌خواهیم از ماه آینده باز ورزش‌ را شروع كنی» یا «می‌خواهیم از ماه آینده دوباره در درس‌هایت نمره‌های قابل قبول بگیری» این درخواست‌ها باید شدنی باشد. برای مثال اگر او پیش از اعتیادش هم خوب درس نمی‌خوانده، مطرح كردن این درخواست كه از ماه آینده دانش‌آموز ممتاز شود، غیرمنطقی است.

معتادها قول‌های بی‌اساس می‌دهند یا حتی امكان دارد از همان ابتدا با این درخواست‌ها مخالفت كنند. در این صورت خانواده باید چه واكنشی نشان بدهد؟

در این شرایط خانواده باید اعمال انواعی از فشارهای حساب شده و محدودیت‌هایی را آغاز كند و او را تحت فشار قرار بدهد، مثلا والدینی كه پسری معتاد دارند به او هشدار بدهند كه اگر نخواهد از ماه آینده مثل گذشته به باشگاه برود و وضع تحصیلی‌اش را بهتر نكند، پول توجیبی‌اش را قطع می‌كنند یا خودروی خانوادگی را در اختیارش نمی‌گذارند یا موبایل را از او می‌گیرند یا اینترنت او قطع می‌شود. فشارها هم باید همان ویژگی گفت‌وگو را داشته باشد، یعنی واضح و روشن.

دقت كنید حتی در این بخش، هدف خانواده اعتراف گرفتن از او نیست. شاید او هرگز به اعتیادش اعتراف نكند، اما آن را به دلیل این فشارها ترك كند.

برخی روان‌شناس‌ها می‌گویند ترك اعتیاد ممكن نیست مگر آن كه معتاد خودش بخواهد ترك كند. این ایده درست است؟

خیر، من به این موضوع اعتقاد ندارم. معتادهایی را می‌شناسم كه صرفا به دلیل افزایش فشارها ناگزیر به ترك شده‌اند. معتادهایی را هم می‌شناسم كه با میل شخصی برای ترك مراجعه كرده‌اند، اما موفق نشده و برگشته‌اند.

هنگامی كه بستگان به شیوه­ای هماهنگ و منطقی برای معتادان محدودیت‌­های روزافزونی بوجود آورند درصد زیادی، سرانجام تحت اثر این گونه اقدامات تغییر را آغاز می­‌كنند، اما باید دانست كه این موضوع نیاز به صبر و حوصله آنها دارد و نباید دلسرد شوند.

وقتی والدین امتیاز‌ها را می‌گیرند معتاد پرخاشگری می‌كند تا امتیازها را به زور پس بگیرد. واكنش اطرافیان در این شرایط باید چگونه باشد؟

این رفتارها در مواردی است كه معتاد به این نتیجه برسد اطرافیان در عمل به تهدیدهایشان جدی نیستند و حرف‌هایشان توخالی و ناشدنی است ، اما تجربه نشان داده وقتی تهدیدها جنبه دقیق، غیرمبهم و حساب شده داشته باشد، ‌معتاد تسلیم می‌شود.

من از خانواده‌ها می‌خواهم ‌رفتارهایی مانند التماس كردن، باج دادن، تهدیدكردن‌های توخالی و گریه و زاری را در مواجهه با معتاد كنار بگذارند.

نهایت فشارهایی كه می‌گویید این است كه سرانجام خانواده ناچار می‌شود به معتاد بگوید اگر ترك نكند او را به خانه راه نمی‌دهد. اگر آنها به این تهدید عمل كنند، فرد از یك معتاد خانگی به معتادی كارتن خواب و بسیار پرخطر تبدیل می‌شود. به نظرتان این روال غلط نیست؟

تهدیدها از حد نهایت شروع نمی‌شود. در درمانگری اعتیاد ما به این نتیجه رسیده‌ایم ‌اگر فشارها به درستی اعمال شود معتاد، اعتیادش را پیش از آن كه به ترك خانه بینجامد، كنار می‌گذارد.

از سوی دیگر خانواده‌ها باید دقت كنند بلافاصله پس از آن كه معتاد تصمیم به ترك گرفت از فشارها بكاهند. به مجموعه این اقدامات خانواده «اقدامات مداخله‌ای» می‌گویند.

فكر می‌كنم پرسشم واضح نبود. منظور من این است كه از وجهه اجتماعی، ما با اعمال این روش معتادان پرخطر را در جامعه زیاد می‌كنیم؟

اولا اگر سیستم حمایت‌های اجتماعی قوی باشد معتاد بلافاصله پس از ترك خانه باید از سوی سازمان‌های حمایتی تحت پوشش قرار بگیرد.

ثانیا اگر بحث انتخاب میان نجات جان اعضای یك خانواده و یكی از افراد كه به بیماری اعتیاد مبتلا شده مطرح باشد، شما كدام را انتخاب می‌كنید؟ اگر این معتاد به مرحله‌ای رسیده كه تهدیدها بر او اثر ندارد احتمال دارد برای تهیه پول و ادامه رفتار ناهنجارش جان اعضای خانواده را به‌خطر بیندازد یا سرنوشت‌شان را تباه كند و بنابراین بهتر است كه خانه را ترك كند، اما دقت كنید همیشه درخواست برای ترك خانه آخرین قدم است.

چرا خانواده باید تا زمانی كه به این مرحله آخر برسد صبر كند و نباید از همان ابتدا، به روش‌های خشن متوسل شود؟ منظورم این است كه چرا درمانگران اعتیاد هشدار می‌دهند كه خانواده نباید معتاد را با روش‌های قهری و خشن وادار به ترك بكند؟

به چند علت این روش درست نیست. معتادها هنگام هیجان، رفتارهایشان نابخردانه می‌شود. آنها تنظیم هیجانی سالمی ندارند و رفتارشان غیرقابل پیش‌بینی می‌شود.

مساله دیگر این است كه معتاد در شرایط هیجان، بیشتر تشنه مصرف مواد مخدر می‌شود یعنی معتادی كه به زور وادار به ترك می‌شود به سرعت پس از خروج از كمپ ترك‌اجباری با ولع بیشتری مواد مخدر می‌كشد. این لجبازی نیست، بلكه سیستم دفاعی مغز معتاد است.

شما می‌گویید روش‌های خشن برای درمان اعتیاد كارساز نیست. پس احتمالا با روش‌های ضربتی نیروی انتظامی كه در آنها معتادان كارتن خواب از سطح خیابان‌ها جمع می‌شوند و به مراكز درمانی فرستاده می‌شوند هم موافق نیستید؟

باید توجه داشت ‌هدف از این عملیات چیست. به نظر می‌رسد هدف این است كه معتادان در سطح شهر باعث آسیب­‌های اجتماعی نباشند، اما وقتی تراكم این معتادان در مراكز ویژه بالا می‌رود، متاسفانه امكان دارد مشكلات جدیدی به وجود بیاید مثلا امكان انتقال بیماری‌های واگیردار مانند ایدز و هپاتیت بیشتر می‌شود و شاید هم شبكه‌های مجرمانه شكل بگیرد.

به همین علت است كه برخی معتقدند صرفا بازداشت معتادان اثر نمی‌كند، اما می‌شود از این روش‌ها برای اعمال فشار حساب شده، استفاده كرد و به‌عنوان تهدید، برخی معتادان را به سوی درمان سوق داد یعنی معتادان برای گریز از امكان دستگیری به فكر تغییر و درمان بیفتند.

متولیان درمان اعتیاد می‌گویند معتاد نباید از محل كارش اخراج شود. اگر قرار است به معتاد فشار بیاید به نظرتان اخراج از محل كار نمی‌تواند یكی از انواع فشارها برای ناچار كردن او به ترك باشد؟

فشارها باید موقتی و قابل برگشت باشد. من با معلق شدن معتاد از كارش موافقم اما با اخراج كاملش در مراحل ابتدایی اعتیاد موافق نیستم.

چه سناریوی خوب اجرا شود و چه سناریوی بد، معتاد بالاخره ناچار به ترك می‌شود. در این مرحله خانواده چگونه باید درمان را شروع كند؟

بسیار مهم است كه خانواده‌ها باور كنند درمان، فناوری بسیار پیچیده‌ای دارد، اما معنی حرفم این نیست كه درمان باید در مراكز پیچیده انجام شود بلكه از اصول پیچیده‌ای تبعیت می‌كند. ‌خانواده‌ها در درمان معتاد باید چند باور نادرست را اصلاح كنند. نكته نخست این كه بین اعتیاد و عوارض مصرف مواد مخدر از نظر مفهوم تفاوت وجود دارد. وقتی از عوارض اعتیاد می‌گوییم یعنی درباره نشانه‌هایی مانند دردهای بدنی، لرزش بدن، خواب آلودگی، كاهش وزن، عصبانیت، بدبینی، اختلالات گوارشی و... صحبت می‌كنیم اما اعتیاد، یك فرآیند رفتاری است.

اعتیاد چند نشانه دارد؛ اول، میل افراطی به انجام یك رفتار است، یعنی علاقه به انجام یك رفتار به هر قیمتی. دوم، آن رفتار همه زندگی فرد معتاد می‌شود. یعنی دیگر برایش بخش‌های دیگر زندگی اهمیت ندارد. یعنی آن رفتار بقیه رفتارهای زندگی را می‌بلعد. استمرار آن رفتار به زندگی فرد آسیب می‌زند به این معنا كه مصرف مواد مخدر باعث می‌شود شغل و جایگاه اجتماعی‌اش را از دست بدهد، روحیه‌اش ضعیف شود و سرانجام سقوط كند.

متاسفانه یكی از مشكلاتی كه ما با خانواده‌ها داریم همین است كه آنها بین اثرات و عوارض اعتیاد و فرآیند اعتیاد به عنوان یك رفتار، تفاوتی قائل نیستند در حالی كه درك این تفاوت به درمان كمك می‌كند. از طرفی وقتی خانواده‌ای می‌گوید می‌خواهد معتادش را درمان كند باید ابتدا تشخیص بدهد قصد دارد فرآیند اعتیاد را درمان كند یا عوارض آن را. بیشتر خانواده‌ها راغبند عوارض مصرف مواد مخدر را در معتادشان برطرف كنند، این عوارض با قطع مصرف مواد مخدر، خود به خود درمان می‌شود اما اعتیاد به این راحتی درمان نمی‌شود. ‌به همین علت است كه خانواده‌ها دائما معتاد را به ترك می‌برند، عوارضش درمان می‌شود، اما باز سراغ اعتیاد می‌رود.

برخی كارشناسان می‌گویند درمان اعتیاد دقیقا به آن معنایی كه شما می‌گویید، یعنی قطع كامل وابستگی روانی یك فرد به مواد مخدر محال است. آیا واقعا راهی برای آن وجود دارد یا هر معتادی كه ترك می‌كند فقط عوارض مصرف را قطع می‌كند و در باطن همچنان معتاد است؟

درمان اعتیاد، طولانی است و هیچ راهی هم وجود ندارد كه كوتاه شود. بهبودی اعتیاد با افت و خیز همراه است. یعنی معتادی را نمی‌بینید كه بگوید از فردا مواد مخدر نمی‌كشم و از همان روز پاك شود. معتاد تصمیم می‌گیرد مصرف نكند، اما می‌لغزد، مصرف نمی‌كند، باز می‌لغزد اما باز مصرف نمی‌كند و سرانجام به كلی اعتیاد را ترك می‌كند.

بسیار مهم است كه خانواده‌ها بدانند ترك اعتیاد بدون تغییر همه‌جانبه در زندگی ممكن نیست. معتاد نمی‌تواند دوستان، فعالیت‌ها و شیوه زندگی سابقش را ادامه بدهد و فقط بخواهد مصرف مواد مخدر را از زندگی‌اش خط بزند. متاسفانه این تصور غلط است كه خیلی‌ها خیال می‌كنند باید مواد مخدر از زندگی معتاد بیرون برود تا زندگی‌اش تغییر كند، در حالی كه باید زندگی معتاد تغییر كند تا مواد مخدر از آن بیرون برود.

آذرخش مكری: معتاد در شرایط هیجان، بیشتر تشنه مصرف مواد مخدر می‌شود ، یعنی معتادی كه به زور وادار به ترك می‌شود بسرعت پس از خروج از كمپ ترك اجباری با ولع بیشتری مواد‌مخدر می‌كشد

به همین علت است كه نظام‌های خودیاری یعنی درمان‌هایی كه در آنها معتاد خودش به خودش كمك می‌كند، گاهی موفق‌تر است. به روش درمانی «كنگره 60» یا «تولدی دوباره» دقت كنید. در این انجمن‌ها فقط به حذف مصرف مواد مخدر فكر نمی‌كنند بلكه برای اوقات فراغت معتادان برنامه‌ریزی می‌كنند و در طول درمان شیوه زندگی‌شان را تغییر می‌دهند.

شما گفتید وقتی خانواده‌ای با معتاد برای ترك اعتیادش به توافق رسید باید به یك مركز درمانی مراجعه كنند. متاسفانه در كشور ما هنوز ارزیابی جامعی از كیفیت كار مراكز درمان اعتیاد ارائه نشده است. بنابر این مردم چگونه یك مركز درمانی مناسب را تشخیص بدهند؟

ویژگی مركز درمانی خوب این است كه متخصصانش وقت زیادی را به بیمار اختصاص بدهند مثلا بگویند، در طول درمان جلسات روان‌شناسی و مشاوره داریم و درمان هم معمولا طولانی مدت است و بیمارانی داریم كه یك یا دو سال تحت پوشش‌مان هستند.

اگر مردم به مركزی برخوردند كه گفت خانواده‌ها فقط به اینجا بیایند و دارو بگیرند و به سرعت درمان می‌شوند، احتمالا شیوه درمانی‌شان كارآمد نیست.

با این حساب شما به روش‌های ترك سریع و فوق سریع اعتقادی ندارید؟

خانواده‌ها به صورت غریزی و تجربی فهمیده‌اند كه ترك اعتیاد سریع ممكن نیست و به دنبال درمان‌های ریشه‌ای هستند.

هم‌اكنون رایج‌ترین روش ترك در كشور چیست؟

روش‌های درمان نگه‌دارنده با متادون جزو شایع‌ترین روش‌های ترك است. حجم زیادی از معتادان ما، تقریبا حدود 200 تا 300 هزار نفر وارد این نوع شیوه درمان شده‌اند. حجم مشابهی نیز از درمان اقامتی مانند پیوستن به كمپ‌ها و ماندن در آنجا استفاده می‌كنند و شماری هم به گروه‌های خودیاری مانند NA‌ می‌پیوندند.

كدام‌یك از این روش‌ها موفق‌تر است؟

نمی‌توانم میزان موفقیت‌شان را تخمین بزنم. آماری در این زمینه نیست. فقط به طور كلی می‌توانم بگویم درمان‌هایی كه زیر یك‌سال زمان می‌برد، معمولا موفق نیست.

آیا استفاده روش‌هایی مانند ترك تدریجی (تغییر شیوه اعتیاد از مصرف مواد مخدر پرخطر به كم‌خطر) در ترك اعتیاد به شیشه نیز موثر است؟

خیر این روش در ترك اعتیاد به شیشه كارآمد نیست، چون متاسفانه حلقه واسطی بین شیشه و پاكی وجود ندارد. منظورم از حلقه واسط نوع ماده محرك سبك‌تری است كه بشود آن را جایگزین شیشه كرد و سپس به مرور زمان آن را ترك كرد.

مصرف شیشه را باید ناگهان قطع كرد، یعنی ترك تدریجی برای درمان اعتیاد به آن موفق نیست هرچند این روش برای مواد افیونی بخصوص كراك می‌­تواند موفق باشد.

پس چرا معتادان به شیشه اغلب باید زیر نظر روا‌ن‌پزشكان باشند؟

چون مصرف شیشه عوارض شدید روانی دارد و برای كنترل این عوارض معتاد باید زیر نظر روانپزشك باشد و دارو مصرف كند.

من در روزنامه‌ها تبلیغاتی دیده‌ام كه به مردم وعده می‌دهند با متادون درمانی، اعتیاد به شیشه را درمان كنند. این موضوع حقیقت دارد؟

خیر، متادون به هیچ وجه نباید برای درمان اعتیاد به شیشه استفاده شود.

در سال‌های اخیر شاهد رشد قارچ‌گونه كمپ‌های ترك اعتیاد غیرمجاز در كشور بوده‌ایم، از دیدگاه شما دلیل افزایش این كمپ‌ها چیست؟

پاسخ ساده است. وقتی مراكز درمانی باكیفیت مناسب به اندازه كافی وجود نداشته باشد، مردم ناچارند به كمپ‌های ترك اعتیاد غیرقانونی مراجعه كنند.

اما به نظر من مساله خلأ قوانین هم مطرح است. وقتی معتادی امنیت اعضای خانواده‌اش را با پرخاشگری به خطر می‌اندازد و پلیس كمكی به آنها نمی‌كند، آنها از انجمن‌های ترك اعتیاد غیرقانونی كمك می‌گیرند كه او را به زور از محیط خانه خارج می‌كند.

به نظر من مساله خلأ قانونی نیست، بلكه اجرا نشدن صحیح قانون است. وقتی كسی به شما آسیب می‌زند، می‌توانید از او به پلیس شكایت كنید اما وقتی خانواده‌ای از معتادش به دلیل پرخاشگری و تهدید شكایت می‌كند، ممكن است به آنها توصیه شود، قضیه را بین خودشان حل كنند و اقدامی صورت نگیرد.

قیمت درمان در مراكز ترك اعتیاد‌ كه مجوز دارند، بسیار بالاست در حالی كه در مراكز بدون ‌مجوز پایین‌تر است.

از دیدگاه من قیمت درمان اعتیاد نسبت به انواع دیگر درمان گران نیست. مردم حاضرند برای جراحی قلب‌شان یا درمان سرطان‌شان میلیون‌ها تومان پول خرج كنند، پس چرا حاضر نیستند برای درمان بیماری‌ای كه شاید همه عمرشان را تباه كند هزینه كنند؟ فكر می­‌كنم برخی مردم برای درمان و پرداختن هزینه­‌های آن هنوز توجیه نیستند.

اما اگر بیمه‌ها درمان اعتیاد را هم پوشش بدهند، شاید استقبال مردم از مراكز مجاز بیشتر شود.

من اعتقاد زیادی به امكان دخالت بیمه‌ها در این حوزه ندارم. در سیستم بیمه‌ای كه مایحتاج اصلی درمانی مردم هم پوشش بیمه‌ای ندارد، چگونه می‌شود انتظار داشت آنها هزینه درمان اعتیاد را پوشش بدهند؟ سیاستی كه خودم به عنوان مدرس اعتیاد به آن معتقدم این است كه خودمان تا حد امكان هزینه‌های درمان را كاهش بدهیم.

ما باید كارشناسان حرفه‌ای در حوزه اعتیاد را افزایش بدهیم و این اقدام خود به خود قیمت درمان را كم می‌كند. در سیستم درمانی كه من پیشنهاد می‌كنم یك متخصص ارشد در حوزه درمان اعتیاد می‌تواند كارشناسان آموزش‌دیده با تحصیلات پایین‌تر مثلا لیسانس و فوق‌لیسانس را به كار گیرد و آنها زیر نظر او بیماران را درمان كنند. به این ترتیب این كارشناسان می‌توانند مدت زمان بیشتری را صرف درمان معتاد كنند.

این كارشناس‌ها در لایه میانی فرآیند درمان باید موظف شوند به شكل ماهانه، پرونده‌هایشان را با كارشناسان در این حوزه به اشتراك بگذارند و با آنها مشورت كنند. مشكلی كه در راه اجرای این طرح وجود دارد این است كه متاسفانه ما هنوز نظام فراگیر و كارآمدی در زمینه آموزش‌دادن كارشناسان درمان اعتیاد نداریم و حتی هنوز رشته دانشگاهی در این زمینه وجود ندارد. نداشتن كارشناسان لایه میانی نقص عمده مجموعه‌­های درمانی است.

باوری سنتی میان مردم است كه براساس آن برخی افراد هرگز در خطر اعتیاد نیستند و برخی دیگر با نخستین بار مصرف مواد مخدر معتاد می‌شوند. آیا این اعتقاد حقیقت دارد؟

درست نیست. هر كسی پتانسیل معتاد شدن را دارد اما هر چه فردی اختلال زمینه‌ای بیشتری داشته باشد و بیشتر آسیب‌دیده باشد، سریع‌تر معتاد می‌شود. انسان‌های خوشبخت كمتر معتاد می‌شوند و آنها كه احساس ناكامی دارند بیشتر، اما حتی این قضیه هم یك اصل مطلق نیست.

برخی خانواده‌ها می‌گویند به واسطه شیوه تربیتی‌شان فرزندشان را بیمه كرده‌اند و هرگز ممكن نیست او معتاد شود‌، لذا او را كنترل نمی‌كنند. از دیدگاه شما امكان دارد كسی به واسطه تربیت در خانواده در برابر اعتیاد بیمه شود؟

هیچ‌كس را نمی‌شود در برابر اعتیاد بیمه كرد. این كه خانواده‌ها فرزندشان را رها كنند، درست نیست، اما درباره شیوه كنترل توصیه می‌كنم خانواده‌ها بیش از آن‌كه نگران پیدا كردن ابزارهایی برای مصرف مواد مخدر در خانه باشند، باید نگران تغییر رفتارهای فرزندشان باشند.

مریم یوشی‌زاده - گروه جامعه

 

سن اعتیاد در ایران به 15 سال رسید
جام جم آنلاین: معاون فرهنگی و پیشگیری ستاد مبارزه با مواد مخدر از كاهش سن اعتیاد از 23 به 15 سال خبر داد و گفت: براساس تحقیقات انجام شده، 12 میلیون نفر از افراد جامعه در معرض تهدیدات اجتماعی و اعتیاد قرار دارند.

حمید صارمی در همایش مددكاری اجتماعی ایران به مهر گفت: براساس آمار سال‌های گذشته دو میلیون معتاد قطعی در كشور وجود دارد و از آنجایی كه 60 درصد این افراد متاهل هستند و هركدام 5 تا 6 فرزند دارند، به این ترتیب پیش‌بینی می‌شود كه 12 میلیون نفر از خانواده و افراد جامعه در معرض تهدیدات اجتماعی هستند.

وی تاكید كرد: افراد معتاد و دربرگیری آنها در جامعه لزوم توجه به امر پیشگیری را بیش از پیش نشان می‌دهد؛ چرا كه این افراد به‌دلیل گرفتاری‌های اقتصادی و فقر تحصیلی توان استفاده از اطلاعات پیشگیرانه را ندارند به‌همین دلیل این موضوع ضرورت تغییر رویكرد در حوزه پیشگیری اجتماعی را افزایش می‌دهد.

معاون فرهنگی و پیشگیری ستاد مبارزه با مواد مخدر تاكید كرد: در برخی موارد سیاست‌های ما در برخورد با آسیب‌های اجتماعی سیاست انكار، نفی، سكوت یا اقرار بوده است. این در حالی است كه باید با رویكرد واقع‌بینانه به استقبال آسیب‌های اجتماعی برویم و در این صورت است كه می‌توانیم جهتگیری درستی برای كنترل آسیب‌های اجتماعی در كشور انجام دهیم.

وی گفت: توجه صرف به پیشگیری موضعی و غفلت از پیشگیری اجتماعی باعث شده كه سیستم هدفمند آسیب‌های اجتماعی برای جذب نیرو اقدام كند.

معاون فرهنگی و پیشگیری ستاد مبارزه با مواد مخدر توضیح داد: اقدامات پیشگیرانه نیازمند توسعه خدمات پیشگیری اجتماعی است، به‌طوری كه تاكنون در این حوزه بسیار ضعیف بوده‌ایم به همین دلیل باید برای كانون‌های هدف سیاست‌های متفاوتی ارائه دهیم تا بتوانیم در زمینه پیشگیری اجتماعی نقش موثری داشته باشیم.

معاون فرهنگی و پیشگیری ستاد مبارزه با مواد مخدر از كاهش سن اعتیاد از 23 به 15 سال خبر داد و گفت: براساس تحقیقات انجام شده سن اعتیاد از 23 به 15 سال كاهش یافته و همچنین 92 درصد مردم آسیب‌های اجتماعی مواد مخدر را به‌عنوان مهم‌ترین اولویت تهدیدات اجتماعی ذكر كرده‌اند. 

صارمی گفت: در گذشته تصور می‌شد كه افراد مجرد در معرض اعتیاد قرار دارند، اما تحقیقات نشان می‌دهد كه 60 درصد معتادان را افراد متاهل تشكیل می‌دهند.

وی تصریح كرد: نسل امروز با انواع و اقسام مدگرایی‌ها و تنوع‌طلبی‌ها و همچنین بروز رفتارهای تكانشی روبه‌رو شده است، به همین دلیل به‌راحتی آسیب‌های اجتماعی بروز پیدا می‌كند و باید بپذیریم سیستم هوشمند آسیب‌های اجتماعی بیش از گذشته به‌دنبال جذب نیروست و این سیستم افراد را در سنین هفت تا 90 سال و با جنسیت مختلف و تحصیلات متفاوت با نگاه مشتری‌مدار به خود جذب می‌كند.

اعتیاد در مردان 10 برابر زنان است
جام جم آنلاین: معاون بهداشت وزارت بهداشت گفت: اعتیاد و مصرف دخانیات در مردان 10 برابر زنان است.

دکتر علیرضا مصداقی نیا روز دوشنبه در نخستین همایش ملی سلامت مردان در دانشگاه علوم پزشکی تهران اظهار داشت: ورزش و فعالیت های بدنی در مردان کمتر از زنان بوده و بیماری های شغلی و خطرات و آسیب های ناشی از تصادفات نیز در مردان بیشتر است.

وی افزود: حوادث سقوط و شکستگی های ناشی از آن نیز سه برابر خانم ها است و حوادث ترافیکی در مردان پنج برابر زنان است که در این زمینه باید فکری جدی برای ارتقا و حفظ سلامت مردان انجام داد.

مصداقی نیا تصریح کرد: در خصوص سلامتی مردان کارهای زیادی در وزارت بهداشت انجام نگرفته که باید در این زمینه یک نگاه ویژه صورت گیرد زیرا اگر سلامت مرد به خطر بیفتد برای خانواده ایجاد معضلات اخلاقی و اقتصادی می کند و منجر به از هم پاشیدگی کانون خانواده می شود.

وی اضافه كرد: از سال 85 بحث سلامت مردان مورد توجه قرار گرفته و در گام نخست رشته های «اورولوژی» با انجام ویزیت های رایگان این مباحث را آغاز کرده و امروزه نیز پزشکان عمومی، نظام پزشکی و دستیاران پزشکی به انجام این اقدامات می پردازند.

معاون وزیر بهداشت با اشاره به اینکه توجه به سلامت مردان یک نگاه استراتژی را می طلبد، گفت: دفتر سلامت جمعیت ، خانواده و مدارس وزارت بهداشت از ابتدای مهر سال آینده دستوارالعمل های ویژه ای را در خصوص سلامت مردان وارد خانه های مردم می کند.

وی افزود: این دستورالعمل با استفاده از 150 هزار رابط داوطلب که آموزش های لازم را در این زمینه دیده اند به خانواده ها منتقل می کنند.

مصداقی نیا اظهار داشت: با اجرایی شدن برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع در سراسر کشور سلامت مردان ارتقا می یابد.(مهر)

نسخه چاپی فرستادن با پست الکترونیک
شنبه 18 شهریور 1391 - ساعت 08:46
شماره خبر: 100822044860
معضل نگهداری معتادان
جام جم آنلاین: كاسه صبر وزیر بهداشت سرانجام لبریز شد. در سه سالی كه مرضیه وحید دستجردی پشت میز وزارت نشسته است، هرگز پیش نیامد كه مستقیما از عملكرد سازمانی انتقاد كند تا هفته گذشته كه لب به اعتراض گشود و حرف‌هایی را زد كه از 17ماه پیش در دلش نگه داشته بود.

از همان وقتی كه خبرهایی درباره رهاسازی بیمار معتادی در خارج از بیمارستان منتشر شد و هفت نفر از كاركنان بیمارستان به زندان محكوم شدند و بیمار به بیمارستان بازگشت و ظاهرا غائله تمام شد اما نه برای وزارت بهداشت، چون این بیمار هنوز با گذشت 5.1 سال از بستری شدنش، حاضر به ترك بیمارستان نیست و كاركنان بیمارستان را تهدید می‌كند كه اگر از بیمارستان مرخصش كنند به رسانه‌ها خبر می‌دهد و این وضع باعث شده است وزیر بهداشت از بی سر و سامانی معتادان و پذیرش نشدنشان توسط نهادهای حمایتی بویژه بهزیستی گلایه كند.

گفته‌های هفته پیش وزیر البته بی پاسخ نماند و فرید براتی سده، مدیركل پیشگیری و درمان اعتیاد بهزیستی، انتقادش را با انتقاد دیگری درباره پذیرش نشدن معتادان بدحال در برخی بیمارستان‌های وزارت بهداشت پاسخ داد.

او اما در حرف‌هایش به مساله مهمی اشاره كرد كه گره اصلی این ماجراست. به گفته براتی سده، خانه‌های میان‌راهی كه باید برای حمایت‌های اجتماعی از معتادان ساخته می‌شد، به دلیل نبود اعتبار نیمه‌كاره مانده و حتی وزارت رفاه فراموش كرده است كه بر اساس قانون باید هزینه‌های درمان معتادان بی‌بضاعت را بی‌كم و كاست تامین كند.

وزیر بهداشت و مدیر كل پیشگیری و درمان اعتیاد، گرچه علیه یكدیگر در رسانه‌ها صحبت كرده‌اند اما گفته‌های هر دو منطقی است و نه بیمارستان‌ها موظفند تخت‌های ویژه بیماران اورژانسی‌شان را به معتادان اختصاص دهند و نه بهزیستی با دست خالی می‌تواند معتادان را سامان بدهد و در این میان مسئولان اصلی كه باید اعتبار لازم را برای راه اندازی مراكز نگهداری معتادان آواره و درمان آنها به بهزیستی اختصاص دهند سكوت كرده‌اند؛ سكوتی سنگین كه تعبیرش شانه خالی كردن از زیر بار مسوولیت است.

مریم یوشی‌زاده - گروه 
 

  -------------- ----------- -----------
صفحات
نویسندگان
برچسب ها
نظر سنجی
آیابرای نویسندگی و طراحی وتشکیل انجمن می توانید دست دوستی داده و با ماهمکاری کنید؟



دیگر موارد
تعداد مطالب :
تعداد نویسندگان :
آخرین بروز رسانی :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
بازدید کل :
آخرین بازدید :

Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
 ------------------------------------------

برای نمایش تصاویر گالری كلیك كنید


دریافت كد گالری عكس در وب

-------------------- -------------- --- تماس با ما ------------------------ ---------------------------
 ------------------------
weblogbartar.ir
weblogbartar.ir
------------------ -------------------------




------------------------------
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
------------------------------------
-------------------------------- ------------------------------- -----------------------------

بهداشت محیط زیست

-----------------------------

بهداشت محیط زیست

------------------------------ --------------------------------
--------------------------
--------------------------------- تماس با ما ------------------------